روان کننده ها یا لوبریکنت ها ترکیباتی هستند که باعث کاهش اصطکاک می شوند و لغزش را راحتتر می کنند.

روان کننده ها یا لوبریکنت ها به دو دسته داخلی و خارجی طبقه بندی می شوند.

روان کننده های داخلی اصطکاک بین زنجیره های پلیمری را کاهش می دهند ، در حالی که روان کننده های خارجی باعث کاهش اصطکاک و چسبندگی بین مذاب پلیمری و سطوح مارپیچ، سیلندر و پرکننده ها یا تقویت کننده ها می شوند. روان کننده ها همچنین باعث کاهش اصطکاک بینپرکننده پرکننده و فلز پرکننده می شوند. مواد افزودنی که اثرات متقابل روانکاری داخلی و خارجی را نشان می دهد به عنوان روان کننده های ترکیبی شناخته می شوند. روان کننده ها فرآیند تولید را تسهیل می کنند و در نتیجه باعث افزایش راندمان و کاهش زمان و هزینه تولید می شوند.

به طور کلی ، روان کننده های داخلی باعث افزایش  جریان مذاب ، افزایش استحکام خط جوش ، کاهش سینک مارک ، بهبود پر شدگی قالب وکاهش فشارمذاب می شوند.

روان کننده های خارجی باعث کاهش اصطکاک و مصرف انرژی، بهبود ظاهر قطعات، افزایش نسبت پخش شدن فیلرها و رهایش آسانتر از قالب می شوند.

تمامی این ویژگی های ذکر باعث کاهش هزینه تولید، کاهش تخریب پلیمرها حین فرآیند و بهبود خواص کامپاند و قطعه و کیفیت می شوند.

روان کننده ها به شش دسته کلی تقسیم بندی می شوند که هرکدام چندین زیر مجموعه دارند و بر اساس کاربرد نهایی مورد استفاده قرار می گیرند. این دسته بندی ها به شرح زیر است.

  • هیدروکربن ها

این ترکیبات برش های نفتی هستند که بر اساس جرم مولکولی آن ها به صورت مایع یا جامد هستند. پارافین ها مهمترین دسته از این نوع روان کننده ها هستند و بسته به فرمولاسیون مورد استفاده می توانند نقش روان کننده داخلی یا خارجی را داشته باشند. این مواد برای پلی اتیلن و پلی پروپیلن به عنوان روان کننده داخلی و برای دیگر پلیمرها ماننده پلی وینیل کلراید ( پی وی سی )، پلی آمیدها و… نقش لوبریکنت خارجی را داشته باشند.

لوبریکنت های سنتزی دیگر مانند پلی اتیلن وکس ها و پلی پروپیلن وکس ها نیز در این دسته بندی قرار می گیرند که در صنایع پلیمری و شیمیایی کاربرد های گسترده ای دارند.

  • اسیدهای چرب

اسیدهای چرب ترکیباتی هستند که دارای دم ۱۲ تا ۲۸ کربنه ( غیر قطبی ) و یک سر قطبی که گروه کربوکسیلیک اسید است، دارند و بر اساس اشباع و غیر اشباع بودن آن ها به صورت جامد و یا مایع هستند و از روغن های گیاهی و چربی های جانوری به صورت صنعتی به دست می آیند. مهمترین عضو از این گروه استئاریک است که کاربردهای زیادی در صنایع معدنی، پلاستیک، لاستیک، آرایشی و بهداشتی دارد و می تواند نقش های لوبریکنت، پخش کننده و عامل رهایش را در صنعت پلاستیک و لاستیک داشته باشد.

  • نمک های اسیدهای چرب

به طور کلی نمک ها ترکیباتی هستند که از واکنش اسیدها و بازها به دست می آیند. اسیدها می توانند اسید های آلی مانند کربوکسیلیک اسیدها و یا اسیدهای معدنی مانند سولفوریک اسید باشند و بازها می توانند باز های آلی مانند آمین ها و یا بازهای معدنی مانند اکسیدها یا هیدروکسیدهای عناصر قلیایی، قلیایی خاکی و دیگر فلزات باشند. نمک های اسید های چرب همانطور که از نامشان پیداست ترکیب نمکی اسید های چرب است. از مهمترین اعضای این گروه که کاربرد بسیار زیادی در صنایع پلیمری دارد  می توان به کلسیم استئارات، روی استئارات، باریم و کادمیم استئارات اشاره کرد که علاوه بر نقش روانکنندگی می توانند به عنوان پایدارکننده حرارتی پی وی سی، خنثی کننده اسید و جاذب آب مورد استفاده قرار گیرند.

  • الکل های چرب

ترکیباتی هستند که دارای یک زنجیر ۱۲ تا ۱۸ کربنه و یک گروه هیدروکسیل هستند. این مواد از احیا یا کاهش اسیدهای چرب به دست می آیند. مهمترین عضو این گروه استئاریل الکل است که مصارف گستردهای در صنایع آرایشی بهداشتی و ساخت لوبریکنت های پایه استری دارد.

  • واکس های آمیدی

ترکیباتی هستند که از واکنش مابین آمین های چرب، اسیدهای چرب، آمین های آب دوست و اسید های چرب و بالعکس به دست می آیند. این مواد دارای چهار ترکیب مهم و پرکاربرد درصنایع پلیمری هستند که عبارتند از اولئامید، اروکامید، استئارآمید و اتیلن بیس استئارآمید.  واکس های آمیدی علاوه برخاصیت روان کنندگی، باعث کاهش ضریب اصطکاک، افزایش پخش فیلرها، بهبود رهایش قطعات از قالب، بهبود لیزشوندگی و ضد بلوکه شدن می شوند. به دلیل داشتن این خصوصیات کاربردهای زیادی در صنایع پلیمری به دست آورده اند.

  • واکس هاس استری

ترکیباتی هستند که از واکنش مابین الکل های چرب، اسیدهای چرب، الکل های آب دوست و اسید های چرب و بالعکس به دست می آیند. مهمترین اعضای این گروه عبارتند از دی استئاریل فتالات، استئاریل استئارات، گلیسرول مونو استئارات، گلیسرول مونو اولئات و استرهای پنتااریتریتل مونو، دی، تری و تترا استئارات است.

این ترکیبات باعث بهبود جربان مذاب، بهبود پخش شوندگی فیلرها و پیگمنت ها، بهبود رهایش از قالب، کاهش مصرف انرژی میشوندو علاوه بر آن اثرات ضد الکتریسیته ساکن ( آنتی استاتیک) ضد بخار ( آنتی فاگینگ ) نیز دارند. این ترکیبات مصارف زیادی در صنایع پلیمری، مواد غذایی و آرایشی و بهداشتی دارند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

نوزده + 9 =